Wednesday, October 10, 2012

Shendeti mendor dhe ambjenti social


Fëmijët e lagjeve të varfra, zonave periferike, fëmijët e emigruar nga zona të tjera të Shqipërise, në momentin që kërkojnë të integrohen në realitetin e ri social e kultural, njihen me shumë vështirësi, pengesa, sociale e kulturale, edhe pse mbartin padikutimisht potenziale krijues.

“Psikologu i ndershëm nuk mund te injoroje keto kushte sociale qe e shtrëngojne fëmijën të rritet sikur jeton në një ambjent armik , duke i penguar atij të ndjehet rehat e i pranuar ne botën ku jeton”              A.Adler


Adler në analizën e personalitetit i ka dhënë nje vënd të konsiderueshëm ambientit social ekonomik ku rritet “adulti i ardhshem”.

Problemet lidhur me familjen: rreziqet, humbjet,detyrimet e cdo lloji,konsiderohen nga Adler nën petkun e  ndjenjës së inferioritetit dhe manifestohen në gjendjen afektive si: frika,lodhja, shkurajimi, turpi, drojtja, pështirosja.

Ndjenja e inferioritetit është një kusht natyral i qenieve të vogla  ne formim përballe te rriturit dhe amjentit në përgjithësi. Eshtë një  ndjesi  mëse e natyrshme, jo patologjike, përkundrazi është shtysa per plotesim, përmirësim,  realizim.

Kur ambjenti  familjar, social është  i favorshëm, fëmija do të kapërcejë gradualisht këtë ndjesi, paralelisht me zhvillimine tij somato-psikik, fillimisht në  rrethin  e vogël familjar e më pas në ambientin e jashtëm social.

Nëse, në të kundërt,  kur stimujt janë negativë është e mundur të verifikohet një përforcim i ndjenjës së inferioritetit, duke çuar në kompleks inferioriteti që është gjithmonë patologjik.

Sesi ambjenti social e kultural e ekonomik ndikon në  mirëqenien psiko-fizike të individit  këtë e dimostron edhe një studim i Universitetit  të Michigan.                                                                                                            

Studiuesit e Universitetit të  Michigan  kanë mbledhur të dhëna  në një studim që ka zgjatur  nga viti 1994 deri në vitin   1998, duke  mbajtur nën vëzhgim   4.604 familje me të ardhura te ulëta që jetojnë  në lagjet më varfëri të madhe  në 5 qytete.

Familjet ishin ndarë ne 3 grupe:

Grupi i parë ka marrë  një bonus për të perballuar shpenzimet e jetesës në një zonë më të pasur;

Grupi i dyte ka marrë një bonus  që mund ta përdorë  si të dojë;

Grupi  i tretë i kontrollit nuk ka marrë asnjë lloj asistence.

Kërkusit kanë zbuluar se mundësia për t’u transferuar në zonat  me më pak vështiresi, edhe pse jo me  efekte më  te zgjatura ne kohë përsa i përket   nivelit ekonomik, ka pasur një  ndikim te madh mbi shëndetin fizik dhe një  efekt statikisht te konsiderueshëm mbi shëndetin mendor. Përmirësimi ka qënë i të njëjtit  nivel të mirëqënies me familjet me të ardhura vjetore  të rritura me 13. 000 $.

Këto studime tregojnë se të jetosh në lagjet me vështirësi ka efekte negative më të konsiderueshme, dhe ikja prej këtyre zonave ka efekte pozitive të dukshëm në mirëqenien  e te rriturve me të ardhura të ulëta ashtu sic është evidentuar edhe nga studime të meparshme të cilat jane bazuar në matjen e ndikimit të nivelit socio- ekonomik mbi shëndetin mendor.


 Nje abstakt te këtij studimie gjeni   të publikuar këtu:  http://www.sciencemag.org/content/337/6101/1505.abstract
Të interesuarit mund t’i drejtohen edhe faqes në facebook te Psychiatryonline http://www.facebook.com/PsychiatryOnline


Punoi: Irena Hysenaj
psikologe-psikoterapeute





3 comments:

  1. E dashur Irene pergezime per blogun e sidomos pertemen.
    Ne kuadrin e kesaj teme dua te jap edhe une mendimin tim me deshiren e shresen e madhe qe edhe te tjere te perqafojne sipermarrjen e debatit neper blogje, per te rritur me shume dijet e per te fituar nje kulture qytetare debatimi....
    Ndjenja e inferioritetit tek ne si komb, mbase eshte bere patologjike tashme, qe kur se pari ndihemi inferiore qe jemi Shqiptare ... Mbase kjo ndjenje ka filluar shume shpejt per shkak edhe te historise sone shumeshekullore, gjithmone skajeve te perandorive e anjehere qender po me shume besoj se kjo ndjenje u stabilizua nja 50-60 vjet perpara, pas Luftes se Dyte Boterore, atehere kur familjet qe munden te zhvendoseshin neper qytetet e medha e sidomos ne kryeqytet, u vinte turp per prejardhjen e tyre nga fshati, qofte ky malor, kodrinor apo fushor....dhe keshtu shume shpejt etiketimet me konotacion negativ: malok, fshatar, katundar, lopcar, coban, shpellar, etj, etj zune vend te rendesishem ne fjalorin e perditshem duke krijuar distancim nga 'turpi i madh' i te qenurit nga fshati. Kjo duket absurde po ta mendosh qe fshatari te pakten e zoteronte nje shtepi e nje cope toke e mund ta siguronte vet buken e gojes pa u detyruar te shese krahet tek nje punedhenes ne qytet, qe ne shumicen e rasteve nuk zoteron asgje: asnje lloj prone e ndoshta as nje shtrat per te fjetur. Ju do te thoni qe sistemi i asaj kohe e rregulloi edhe kete se beri kolektivizimin, kooperativat :):):).....
    Ne nje fare menyre pamundesia per te perballuar akomodimin e familjeve qe deshironin te migronin nga zonat rurale, beri qe sistemi i kohes ta perdorte zhvendosjen mekanike si shperblim apo ndeshkim. Pra duhet ta meritoje emrin qytetar dhe nese sistemi te konsideronte armik, te zhvendoste ne fshat. Kjo beri qe termit fshatar ti shtohej konotacioni negativ e fshtari te ndihej inferior e i perbuzur.......
    Keshtu pra pas pothuaj 45 vjetesh, ndodhi ajo qe ndodhi e qe e dime te gjithe ...dhe kemi keto probleme ekonomike, sociale e sidomos nje inferioritet te madh psikik si komb pasi ne femijerine tone kemi pas turp te madh te identifikoheshim me figuren autoritare ...qe vinte ne 90% te rasteve nga fshati (vetem ne fund te viteve '80 arritem te beheshim 40% qytetare e 60%fshatare :)).
    Keshtu pra rritja pa identitet na beri njerez inferiore - me frikera apo drojen, turpn se dikush mund te zbulonte identitetin tone 'fshatar'

    ReplyDelete
  2. Pershendetje Melia, vleresoj pikeveshtrimin tend per ate pjese te popullsise qe kane vuajtur nen etiketimin perbuzes fshatar, malok, katunar….
    Duke mos dashur te flas vetem me gjuhen e Adler do te sillja ketu nje kujtim nga jeta e Freud.
    I ati i tregon Sigmundit te vogel sesi nje dite ishte duke ecur ne trotuar kur dikush i afrohet, i hedh tej kapelen dhe i thote : “ zbrit nga trotuari, hebre i ndyre ”.
    -Dhe ti si iu pergjigje”- , pyet Zigmund kurioz.
    - Une zbrita, mora kapelen nga toka dhe vazhdova te eci ne rruge- iu pergjigj I ati.
    Cfare zhgenjimi per te riun Freud. Kete moment ashtu sic tregon ai me vone nuk do ta harronte asnjehere. Urrejtja ndaj hebrejve do te therriste gjithmone nga e pandergjegjshja deshiren per shpagim por edhe nje pranim mbi nje pozicion inferior. Ashtu sic thote edhe Adler, influenca e pozicionit te prindit, prestigji social, nje qendrim i tyre i nenshtruar perforcon ndjenjen e inferioritetit, ose con ne nje indiferentizem e izolim fanatik krenarie.
    Do te ishte Freud i cili i besoi Zvicerianeve drejtimin e Shoqerise Psikanalitike Internacionale i bindur se grupi Vjenez i perbere kryesisht nga hebrenj nuk do te shkonte shume larg.

    ReplyDelete
  3. Moj Irenke e dashur. Me behet qefi shume per arritjet e tua. Te pershendes nga larg dhe suksese

    Natasha Cepele

    ReplyDelete